Kitap: Atatürk Arboretumu Ağaç ve Çalıları
Bir Doğa Dedektifinin Başucu Kitabı: "Atatürk Arboretumu Ağaç ve Çalıları"
Yazarlar: Selma Şengönül, Hatice Yılmaz
Yayınevi: Orman Genel Müdürlüğü
Basım Yılı: 2008
Sayfa Sayısı: 496
Ağaçları tanımadan mantarları bulmanın ne kadar zor olduğundan bahsetmiştik. Peki, bu devasa orman bekçilerini nerede ve nasıl tanıyacağız? Atatürk Arboretumu canlı bir laboratuvar olsa da, yanınızda güvenilir bir rehber olmadan binlerce ağaç türü arasında kaybolmanız işten bile değildir. İşte tam bu noktada, Orman Genel Müdürlüğü tarafından 2008 yılında yayımlanan "Atatürk Arboretumu Ağaç ve Çalıları" kitabı, doğa tutkunlarının imdadına yetişiyor.
Selma Şengönül ve Hatice Yılmaz'ın titiz çalışmalarıyla hazırlanan 496 sayfalık bu kapsamlı eser, sadece bir fihrist değil; ağaçların dilini çözmenizi sağlayan akademik ama bir o kadar da pratik bir rehberdir.
Kitabın Kapsamı ve İçeriği
Kitap, 296 hektarlık alana yayılan arboretumdaki zengin odunsu bitki taksonunu sistematik bir botanik sınıflandırmayla ele alıyor.
Açık tohumlular (İğne yapraklılar) ve Kapalı tohumlular (Geniş yapraklılar) olarak temel gruplara ayrılan ağaç ve çalı türleri, alt familyalarına göre detaylıca inceleniyor.
Kitapta her bir tür için şu hayati bilgiler sunuluyor:
Morfolojik Özellikler: Yaprak dizilişi, gövde ve kabuk dokusu, tomurcuk yapısı, çiçek ve meyve formları en ince ayrıntısına kadar anlatılıyor.
Ekolojik İstekler: Ağacın hangi toprak türünü, ne kadar nemi ve ışığı sevdiği belirtiliyor. (Bu, mantar habitatlarını tahmin etmek için kritik bir bilgidir).
Köken ve Yayılış: Türün dünya genelinde ve Türkiye'de doğal olarak nerelerde yetiştiği haritalandırılıyor.
Mantar Araştırmacıları İçin Neden Bir Başucu Eseri?
Doğada mantar peşinde koşanlar için bu kitap, sadece bir bitki tanıma kılavuzu değil, adeta bir "habitat haritası" işlevi görür. Örneğin; sepetinizi Kanlıca mantarı ile doldurmak istiyorsanız çam türlerinin ibre ve gövde yapılarını; efsanevi Porcini veya Borazan mantarı arıyorsanız meşe ve kestane ağaçlarını sahada tereddütsüz ayırt etmeniz gerekir. Hedefinizde ölü odunlarda yetişen İstiridye veya nadide Aslan Yelesi mantarı varsa, kayın ve kavak ağaçlarının kabuk dokusunu ve yapraklarını tanımak zorundasınız.
Bu eser, sayfalardaki görseller ve detaylı tanımlamalarla bu görsel hafızayı oluşturmanıza imkan tanır.
Nasıl Kullanılmalı?
2008 basımı olduğu için kitapçılarda yeni baskısını bulmak zor olabilir ancak sahaflarda veya internetteki kitap satış platformlarında kolaylıkla bulunabilmektedir. Bu kitabı kullanmanın en güzel yolu, onu çantanıza atıp doğrudan Atatürk Arboretumu'na gitmektir. Kitaptaki görselleri, arboretumdaki etiketli ağaçlarla eşleştirerek incelemek, ormana gerçek bir mantar avına çıkmadan önce yapabileceğiniz en iyi antrenmandır. Doğadaki işaretleri okumaya başlamak için kütüphanenizde mutlaka bulunması gereken bir eser!