Evde Mantar Kompostu Hazırlama
Evde veya küçük ölçekli hobi alanlarında mantar yetiştiriciliği yapmanın en kritik adımı, mantar misellerinin beslenip gelişeceği doğru besin ortamını (substrat / kompost) hazırlamaktır. Mantarlar klorofil içermedikleri için kendi besinlerini üretemezler; bu nedenle selüloz ve lignin bakımından zengin organik malzemelere ihtiyaç duyarlar.
.1. Kompost İçin En Popüler Organik Malzemeler
Bütçe Dostu Saman: Özellikle İstiridye mantarı (*Pleurotus ostreatus*) üretimi için buğday veya arpa samanı en sık tercih edilen selüloz kaynağıdır.
Ahşap Talaşı (Sert Ağaç): Kayın, meşe ve gürgen gibi yapraklı ağaç talaşları gurme mantarlar (Şitake, Aslan Yelesi vb.) için idealdir. İğne yapraklı (çam/köknar) reçineli ağaç talaşları kullanılmamalıdır.
Evsel Atık: Kahve Telvesi: İçerdiği yüksek azot oranı sayesinde evde küçük ölçekli denemelerde saman veya talaşa ilave edilerek misel gelişimini hızlandırır.
Ahşap Talaşı (Sert Ağaç): Kayın, meşe ve gürgen gibi yapraklı ağaç talaşları gurme mantarlar (Şitake, Aslan Yelesi vb.) için idealdir. İğne yapraklı (çam/köknar) reçineli ağaç talaşları kullanılmamalıdır.
Evsel Atık: Kahve Telvesi: İçerdiği yüksek azot oranı sayesinde evde küçük ölçekli denemelerde saman veya talaşa ilave edilerek misel gelişimini hızlandırır.
.2. Pastörizasyon ve Sterilizasyon Adımları
Kompost malzemesi doğası gereği rakip küf ve bakteri sporları taşır. Mantar miselini ekmeden önce ortamın arındırılması şarttır:
Sıcak Su Pastörizasyonu: Kıyılmış samanlar 65-70°C sıcaklıktaki sıcak suda yaklaşık 1-1.5 saat bekletilir. Bu işlem zararlı organizmaları yok ederken yararlı bakterileri korur.
Kireç Yöntemi (Soğuk Pastörizasyon): Samanlar, sönmüş kireç katılmış yüksek pH'lı (pH 12-13) soğuk suda 12-18 saat bekletilerek steril edilir.
Sıcak Su Pastörizasyonu: Kıyılmış samanlar 65-70°C sıcaklıktaki sıcak suda yaklaşık 1-1.5 saat bekletilir. Bu işlem zararlı organizmaları yok ederken yararlı bakterileri korur.
Kireç Yöntemi (Soğuk Pastörizasyon): Samanlar, sönmüş kireç katılmış yüksek pH'lı (pH 12-13) soğuk suda 12-18 saat bekletilerek steril edilir.
.3. Nem Dengesi (Sıkma Testi)
Süzülen kompostun nem oranı yaklaşık %65-70 olmalıdır. Elinize bir avuç kompost alıp sıktığınızda parmaklarınızın arasından birkaç damla su damlamalı, fakat süzülürcesine akmamalıdır. Aksi takdirde aşırı nem küflenmeye yol açar.
.4. Misel (Tohum) Ekimi ve Kuluçka Süreci
Soğuyan ve nem dengesi sağlanan kompost, dezenfekte edilmiş şeffaf torbalara katmanlar halinde doldurulur. Her katmana %3-5 oranında mantar miseli serpilir. Torba bağlanıp üzerinde havalandırma delikleri açıldıktan sonra 20-23°C sıcaklıkta karanlık bir odada 2-3 hafta kuluçkaya bırakılır. Miseller kompostu tamamen sardığında mantar oluşumu için havalandırma ve nemlendirme aşamasına geçilir.